Wzdęcia: dlaczego mam wzdęcia, co na wzdęcia?

Wzdęcia i uporczywe gazy to przypadłość wstydliwa, ale jednocześnie bardzo powszechna. Wielu z nas, jak nie każdy, miało do czynienia z tego typu problemami, które wydawały się nam bardzo kłopotliwe. Warto pamiętać jednak o tym, że ze wzdęciami można sobie poradzić i to w całkiem prosty sposób i z wykorzystaniem domowych sposobów. Skąd jednak biorą się wzdęcia i co na nie brać?

• Wzdęcia – czym są?
• Jak radzić sobie ze wzdęciami?
• Jakie są objawy wzdęć?
• Jakie są przyczyny powstawania wzdęć?

Czym są wzdęcia

O wzdęciach mówimy wówczas, gdy mamy do czynienia z nadmiernym nagromadzeniem się gazów w jelitach. Powstają one w procesie trawienia, jak również mogą zbierać się wraz z połykanym powietrzem, najczęściej w trakcie jedzenia. Wyróżnia się dwa typy wzdęć: bębnicę żołądka i bębnicę jelita. Pierwsza dotyczy gromadzenia się gazów w górnej części przewodu pokarmowego, druga – w okrężnicy i jelicie cienkim. Zazwyczaj wiąże się to z powiększeniem obwodu brzucha i poczuciem pełności. Jest to uczucie dyskomfortu, który w normalnych warunkach nie występuje. Brzuch staje się wypukły, napięty, a odzież może wydawać się ciaśniejsza niż zwykle.

Metody na szybką ulgę przy wzdęciach

Zanim udamy się do lekarza, w pierwszej kolejności warto najpierw sprawdzić, czy rzeczywiście mamy do czynienia ze wzdęciami. Czasem można się pomylić, zwłaszcza gdy ma się do czynienia ze wzrostem masy ciała, wodobrzuszem albo powiększeniem objętości narządów wewnętrznych. Jeżeli mamy pewność, że to zwykłe wzdęcia, wówczas lepiej postawić w pierwszej kolejności na zmianę diety i ograniczenie pokarmów stałych na bardziej płynne. Zupy, wywary, koktajle owocowe bez dodatku mleka – tego typu posiłki odciążają przewód pokarmowy i ułatwiają usuwanie zgromadzonych gazów.

Masaż brzucha i ruchy wspomagające

Delikatny masaż okolic brzucha, wykonywany okrężnymi ruchami zgodnie z kierunkiem ruchu jelit (od prawej dolnej części brzucha, w górę, w lewo, w dół), pomaga przemieszczać się zalegającemu powietrzu. Masaż można łączyć z lekkim uciskiem dłoni, lecz bez nadmiernej siły, aby nie wywoływać dodatkowego dyskomfortu. Pomocne są również spacery – aktywność fizyczna przyspiesza perystaltykę jelit i ułatwia oddawanie gazów.

Napary ziołowe na wzdęcia

Są oczywiście jeszcze inne sposoby, czyli napary ziołowe. To proste i łatwodostępne rozwiązanie dla każdego z nas. Świetnie sprawdza się herbata z kopru włoskiego, mięty pieprzowej, kminku czy rumianku. Napar przygotowuje się, zalewając jedną łyżeczkę suszu szklanką wrzącej wody i pozostawiając pod przykryciem przez 10–15 minut. Picie takiej herbaty 2–3 razy dziennie znacząco zmniejsza uczucie rozpierania i wspomaga prawidłowe trawienie posiłków.

Objawy towarzyszące wzdęciom

Wzdęcia to dolegliwości o zróżnicowanych objawach i każdy pacjent może je postrzegać nieco inaczej. Najczęściej wymienia się tutaj uczucie powiększenia obwodu brzucha, jakbyśmy połknęli balon oraz większej ilości gazów w jelitach. Mamy wrażenie, że rozpiera nas od środka, co jest bezpośrednio powiązane z nagromadzonym powietrzem. W bardziej skrajnych przypadkach możemy mieć także do czynienia z napadowymi skurczami jelit, dusznością i bólami w klatce piersiowej. Często zdarza się też nieprzyjemne uczucie przelewania się w brzuchu oraz nadmierne oddawanie gazów, któremu towarzyszy głośne burczenie.

Kiedy udać się do lekarza

Jeżeli problemy ze wzdęciami nie mijają lub wręcz się nasilają i dochodzą do nich inne dolegliwości – utrata masy ciała, krew w stolcu, przewlekłe biegunki lub zaparcia, gorączka – wówczas najlepszym rozwiązaniem będzie udanie się do lekarza w celu zdiagnozowania problemu. Takie sygnały mogą wskazywać na choroby przewodu pokarmowego wymagające specjalistycznego leczenia.

Przyczyny powstawania wzdęć

Przyczyn powstawania wzdęć może być kilka. Jedną z nich jest nadmierne wsysanie powietrza w trakcie jedzenia, do czego doprowadza zazwyczaj zbyt szybkie połykanie. Im więcej powietrza dostaje się do żołądka, tym większe ryzyko jego przemieszczenia do jelit i tworzenia tam dodatkowej objętości gazowej. Do aerofagii przyczynia się także żucie gumy, picie przez słomkę, palenie papierosów czy rozmowa w czasie posiłku.

Składniki pokarmowe wywołujące wzdęcia

Niektóre produkty, zwłaszcza ciężkostrawne, także mogą być tutaj przyczyną. Do tej grupy należą warzywa kapustne (brokuł, kalafior, kapusta biała i czerwona), rośliny strączkowe (fasola, groch, soczewica, ciecierzyca), cebula, czosnek, pory oraz produkty bogate w rafinowany cukier. Laktozę zawartą w mleku wiele osób trawi gorzej niż inne składniki, co prowadzi do fermentacji i gazów. Produkty wysokobłonnikowe, choć cenne zdrowotnie, w nadmiarze również nasilają wzdęcia – zwłaszcza jeśli są wprowadzane do diety nagle i w dużej ilości.

Dysfunkcje przewodu pokarmowego

Do wzdęć doprowadzają również problemy związane z prawidłowym funkcjonowaniem jelit, w tym nadmierną fermentacją i wolniejszym przemieszczaniem się mas kałowych. Zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, takie jak niedrożność jelit, czy porażenie ich czynności, mogą znacznie opóźnić wydalanie gazów i dodatkowo nasilić uczucie dyskomfortu. Niektóre operacje jamy brzusznej mogą upośledzić procesy trawienne, co dzieje się też przy chorobach wątroby, trzustki czy jelita grubego. Na powstawanie wzdęć wpływa także choroba ośrodkowego układu nerwowego, która zaburza pracę układu autonomicznego odpowiedzialnego za perystaltykę.

Dysbioza jelitowa i zaburzenia mikrobioty

Dysbioza, czyli zaburzenie równowagi mikroflory jelitowej, stanowi częstą przyczynę przewlekłych wzdęć. Nadmierny rozwój bakterii produkujących gazy (np. w zespole przerostu bakteryjnego jelita cienkiego – SIBO) prowadzi do wzmożonej fermentacji. Stosowanie antybiotyków, dieta uboga w prebiotyki i probiotyki, przewlekły stres – to wszystko obniża różnorodność mikrobioty i zwiększa podatność na wzdęcia. W takich przypadkach suplementacja probiotykami oraz stopniowe wprowadzanie produktów fermentowanych może przynieść wyraźną poprawę.