Jakie są najważniejsze funkcje nerek?
Nerki to jedne z podstawowych organów w ludzkim organizmie. Pełnią one wiele funkcji, wśród których głównie wymienia się rolę wydalniczą, regulacyjną i endokrynną, są wręcz niezbędne do życia. Gdy pojawiają się choroby nerek, wówczas zaburzona zostaje praca całego organizmu. Co trzeba zatem wiedzieć o nerkach i jakie są ich fundamentalne funkcje?
Budowa i położenie nerek
Nerki są narządem parzystym, przypominają one kształt fasolek. Przeciętnie mają długość około 10–12 cm, szerokość wynosi 5–6 cm. Znajdują się one w przestrzeni zaotrzewnowej, za żołądkiem i pod wątrobą. W badaniu USG nerki widoczne są z perspektywy bocznej i tylnej. Chociaż są to narządy parzyste, do prawidłowego funkcjonowania wystarczająca jest jedna zdrowa nerka. Z tego powodu możliwe jest przeszczepienie osobie czekającej na transplantację nerki pobranej od żywego dawcy.
Jeżeli chodzi o budowę nerek, to jest ona dosyć złożona. Nerki mają dwie powierzchnie, dwa końce i dwa brzegi. Dochodzi do nich tętnica nerkowa, obecna jest żyła nerkowa, moczowód, naczynia chłonne i włókna nerwowe. Wnętrze narządu składa się z kory nerkowej i rdzenia nerek. Każdy narząd zawiera około milion nefronów, które z kolei wyposażone są w kłębuszki nerkowe i cewki. To właśnie nefrony stanowią podstawową jednostkę funkcjonalną całego układu moczowego.
Najważniejsze funkcje nerek
Funkcja wydalnicza
Nerki zazwyczaj kojarzone są z jedną funkcją, którą jest oczyszczanie organizmu z toksyn. Dzieje się to za pomocą produkowanego moczu, który usuwa różnego rodzaju produkty przemiany materii, które są szkodliwe dla organizmu. Co istotne, nerki filtrują te składniki i „wiedzą”, co mają usunąć, a co jest człowiekowi niezbędne do funkcjonowania. W ciągu doby przez nerki przepływa około 180 litrów krwi, z czego powstaje około 1,5–2 litry moczu. Proces ten polega na filtracji w kłębuszkach nerkowych oraz reabsorpcji w cewkach nerkowych, dzięki czemu organizm zachowuje niezbędne substancje, takie jak glukoza, aminokwasy czy jony mineralne.
Funkcja regulacyjna
Nerki pomagają utrzymać prawidłową homeostazę. Regulują objętość płynów ustrojowych, mają wpływ na ciśnienie tętnicze krwi poprzez system renina-angiotensyna-aldosteron. Kontrolują również równowagę elektrolitową — stężenie sodu, potasu, chlorków i wapnia we krwi. Nerki odpowiadają za równowagę kwasowo-zasadową organizmu, usuwając nadmiar jonów wodorowych lub zatrzymując wodorowęglany w zależności od aktualnych potrzeb metabolicznych.
Funkcja endokrynna
Nerki pełnią również rolę endokrynną, co często jest pomijane. Wytwarzają one erytropoetynę — hormon stymulujący produkcję czerwonych krwinek w szpiku kostnym. To oznacza, że mają wpływ na właściwą erytropoezę. Ponadto w nerkach dochodzi do syntezy aktywnej formy witaminy D (kalcytriol), która ma wpływ na układ kostny i wchłanianie wapnia w przewodzie pokarmowym. Nerki wydzielają też reninę, która reguluje ciśnienie tętnicze oraz bilans elektrolitowy.
Choroby nerek
Z chorobami nerek zmaga się obecnie coraz więcej osób. Wszystko dlatego, że narządy te w początkowym etapie większości chorób nie dają specyficznych objawów. Poza anatomicznymi wadami nerek wymienić można jeszcze wiele schorzeń — niektóre z nich mają podłoże immunologiczne, inne nabywane są w ciągu życia.
Niewydolność nerek
Kiedy nerki nie spełniają swojej funkcji wydalniczej, może to oznaczać, że doszło do ostrego uszkodzenia nerek, co może być stanem odwracalnym, lub do przewlekłej choroby nerek, której nie da się cofnąć. Wówczas konieczne jest wdrożenie leczenia nerkozastępczego, które obejmuje dializy otrzewnowe, hemodializy lub transplantację. Ostre uszkodzenie nerek może powstać na przykład w wyniku zapaści krążeniowej, zatrucia lekami czy ciężkiej sepsy.
Kłębuszkowe zapalenie nerek
Chorób nerek jest znacznie więcej. Wyróżnić można kłębuszkowe zapalenie nerek, które rozpoznaje się na podstawie takich objawów jak krwinkomocz, białkomocz, nadciśnienie, obrzęki. Niewłaściwie leczona choroba lub nieleczona może doprowadzić do niewydolności nerek. Kłębuszkowe zapalenie nerek może mieć charakter pierwotny (samoistny) lub wtórny — jako powikłanie innych chorób, takich jak toczeń rumieniowaty układowy czy zapalenie naczyń.
Inne schorzenia nerek
Choroby nerek to także kamica moczowa, powstająca w wyniku krystalizacji soli mineralnych w drogach moczowych. Zapalenie pęcherza moczowego, chociaż dotyczy niższych dróg moczowych, może powodować wstępujące infekcje. Odmiedniczkowe zapalenie nerek to bakteryjna infekcja tkanki nerkowej i miednicy nerkowej, często wynikająca z nieleczonego zakażenia pęcherza. Zapalenie miedniczek nerkowych oraz stwardnienie tętniczek nerkowych to kolejne schorzenia mogące prowadzić do uszkodzenia funkcji nerek. Niekiedy problemy z nerkami wiążą się również z nadciśnieniem tętniczym, które zarówno może być przyczyną, jak i skutkiem uszkodzenia tych narządów.
