Pierwsze objawy jaskry. Jak przebiega leczenie jaskry?

Jaskra to niewątpliwie jedna z groźniejszych chorób oczu, która jednocześnie zalicza się do podstępnych przypadłości. Rozwija się wolno i przez długi czas bez objawów, a jej następstwem może być całkowita ślepota. Jak rozpoznać jaskrę? Jak wygląda leczenie jaskry?

• Czym jest jaskra?
• Jakie są przyczyny rozwoju jaskry?
• Jak rozpoznać objawy jaskry?
• Jak wygląda leczenie jaskry?
• Kto jest narażony na jaskrę?

Czym jest jaskra?

Mówiąc o jaskrze najczęściej mamy na myśli konkretną chorobę prowadzącą do ślepoty, trzeba jednak pamiętać, że to nie jedno schorzenie, a cała grupa. Dotykają one nerwu wzrokowego doprowadzając do nieodwracalnych zmian, a w konsekwencji także do pogorszenia wzroku oraz całkowitej ślepoty. Ponieważ nie mówimy tu o jednej dolegliwości, trzeba pamiętać, że przyczyn, jak i form przebiegu oraz rokowań może być wiele. Jednocześnie jaskra jest drugą po zaćmie najczęściej występującą chorobą w społeczeństwie. Różnice między zaćmą a jaskrą dotyczą zarówno mechanizmów rozwoju, jak i sposobów leczenia obu schorzeń.

Jakie są przyczyny rozwoju jaskry?

Najczęstszą przyczyną jaskry jest zbyt wysokie ciśnienie w gałce ocznej, ale powodów tego stanu rzeczy może być wiele. Dlatego też jaskra jest klasyfikowana jako różne jednostki chorobowe, w zależności od źródła i miejsca występowania. Dzieli się więc ją na kilka podstawowych grup, jak jaskrę otwartego kąta i zamkniętego kąta, a także na jaskrę pierwotną oraz wtórną, które dodatkowo mają jeszcze podgrupy.

Często występuje na skutek nieprawidłowej budowy oka, które może być wadą wrodzoną lub nabytą. Sprawia to, że zaczyna rosnąć w nim ciśnienie naciskające na nerwy wzrokowe. Przyczyną jaskry mogą być także różne inne choroby występujące w organizmie, jak choćby cukrzyca, miażdżyca czy problemy z migreną. Do rozwoju schorzenia przyczyniają się również długotrwałe stany zapalne tkanek oka, urazy mechaniczne oraz niektóre zabiegi okulistyczne powodujące zaburzenie odpływu cieczy wodnistej.

Jak rozpoznać objawy jaskry?

Jaskra jest na tyle podstępną chorobą, że może rozwijać się przez wiele lat bezobjawowo. Dopiero gdy znajduje się ona już w stadium bardziej zaawansowanym, pacjenci zaczynają dostrzegać pierwsze nieprawidłowości. Najczęściej wymienia się tutaj:

• Światłowstręt
• Częste łzawienie oczu
• Mroczki przed oczami lub tęczowe koła przy patrzeniu na źródło światła
• Problemy z przystosowaniem wzroku w ciemności
• Pogorszenie wzroku i zaczerwienienie oczu
• Nudności i wymioty
• Ból oka

Często zdarza się też tak, że o rozwijającej się jaskrze dowiadujemy się w gabinecie okulistycznym przy rutynowym badaniu i całkowicie przez przypadek. W przypadku ostrego napadu jaskry zamkniętego kąta objawy są natomiast gwałtowne – pojawia się silny ból oka promieniujący do skroni, gałka oczna twardnieje, rogówka mętnieje, a źrenica przestaje reagować na światło. Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.

Jak wygląda leczenie jaskry?

Leczenie jaskry będzie uzależnione od kilku czynników, między innymi od stopnia zaawansowania choroby oraz typu schorzenia. Do wyboru mamy także dwie formy leczenia – farmakoterapię oraz operację. Wcześniej konieczne jest jednak dokładne przebadanie oczu, najczęściej wykonuje się wówczas badanie dna oka, badanie obrazowe nerwu wzrokowego, pola widzenia, ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria), kąta przesączenia oraz badanie obrazowe przedniego odcinka oka.

Leczenie farmakologiczne

W przypadku leczenia nieoperacyjnego najczęściej stosuje się specjalne krople do oczu. Mają one albo zahamować wydzielanie cieczy wodnistej, albo pomóc w jej przepływie. Niestety takie leczenie ma swoje skutki uboczne, jako że są to niezwykle silne krople. Najczęściej wywołują one alergie, zaczerwienienie oczu, pieczenie, podrażnienie oraz rozmycie wzroku. Preparaty należą do kilku grup farmakologicznych – analogi prostaglandyn, beta-blokery, inhibitory anhydrazy węglanowej oraz leki cholinergiczne. Wybór odpowiedniego preparatu zależy od typu jaskry i reakcji pacjenta na wcześniejsze terapie.

Leczenie operacyjne

W przypadku zabiegów operacyjnych najczęściej mamy do czynienia z wymianą wadliwej soczewki na sztuczną. Innym często spotykanym zabiegiem jest także wykonanie sztucznego odpływu cieczy wodnistej oka. Coraz większą popularność zyskuje również laserowy zabieg na jaskrę. Trzeba jednak pamiętać, że jaskra jest chorobą trudną do wyleczenia, wręcz niemożliwą. Można zahamować jej rozwój, by nie dopuścić do zniszczenia nerwu wzrokowego, ale nie da się jej całkowicie wyleczyć. Celem wszystkich metod terapeutycznych jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego do wartości bezpiecznych dla nerwu wzrokowego.

Kto jest narażony na jaskrę?

Istnieje pewna grupa ryzyka, która najbardziej narażona jest na powstanie i rozwój jaskry. Zostało już wspomniane, że takie choroby jak cukrzyca i miażdżyca mogą doprowadzić do problemów ze wzrokiem, ale nie tylko one. Narażone są także:

• Osoby krótkowzroczne, z wadą większą niż 4 dioptrie
• Osoby u których w rodzinie jaskra już występowała
• Osoby z nadciśnieniem tętniczym lub zbyt niskim ciśnieniem tętniczym
• Osoby powyżej 40 roku życia
• Osoby z chorobami gałki ocznej
• Osoby żyjące w dużym stresie

Będąc w grupie ryzyka, bardzo istotna jest odpowiednia profilaktyka, czyli przede wszystkim regularne badania wzroku. Zaleca się wykonywanie pełnego badania okulistycznego z pomiarem ciśnienia wewnątrzgałkowego co najmniej raz w roku po ukończeniu 40. roku życia, a osobom z dodatnim wywiadem rodzinnym – nawet częściej. Wczesne wykrycie zmian pozwala na wprowadzenie skutecznego leczenia zanim dojdzie do nieodwracalnych uszkodzeń nerwu wzrokowego i utraty pola widzenia.