Jak długo żyje się z boreliozą? Diagnoza, leczenie boreliozy

Borelioza to najczęściej wykrywana choroba przenoszona przez kleszcze w Polsce – rocznie wykrywa się dziesiątki tysięcy nowych przypadków. Niespecyficzny przebieg powoduje, że rozpoznanie i terapia wymagają czujności zarówno pacjenta, jak i lekarza.

• Objawy boreliozy
• Diagnoza boreliozy
• Leczenie boreliozy
• Długość życia z boreliozą

Objawy boreliozy

Charakterystyczną cechą boreliozy jest to, że choroba może rozwijać się latami bez wyraźnych symptomów. W zależności od stadium zakażenia pierwsze sygnały mogą pojawić się 1–8 tygodni od ukąszenia, inne objawy pojawiają się 3–26 tygodni później, a jeszcze inne manifestują się po upływie kilku lat. Przez cały ten czas krętki Borrelia burgdorferi stopniowo uszkadzają komórki organizmu. Przebieg choroby bywa zróżnicowany – zależy od odpowiedzi immunologicznej, obecności współinfekcji i czasu wdrożenia terapii. Najwcześniejszym objawem zwykle jest rumień wędrujący – plama rumieniowa otaczająca miejsce ukłucia przez kleszcza, która powiększa się promieniście przez kilka dni lub tygodni. Poza rumiennym wykwitem skórnym mogą wystąpić przewlekłe zanikowe zapalenie skóry (acrodermatitis chronica atrophicans) oraz chłoniaki skórne w postaci zmiany guzowatej.

Inne objawy towarzyszące boreliozie to:

• nudności i wymioty
• obniżenie ostrości słuchu lub szumy uszne
• przewlekłe zmęczenie mimo odpoczynku
• sztywność karku utrudniająca zgięcie głowy
• jednostronne porażenie nerwu twarzowego (niedowład twarzy)
• neurogennie zaburzony rytm opróżniania pęcherza
• zaburzenia miesiączkowania u kobiet
• stany podgorączkowe przypominające grypę
• wędrujące bóle i obrzęki stawów

Diagnoza boreliozy

Potwierdzenie zakażenia na podstawie samego wywiadu i objawów klinicznych jest zawodne. W praktyce po każdym ukąszeniu przez kleszcza zaleca się wykonanie badań laboratoryjnych. Jednym z podstawowych testów jest metoda ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay), w której poszukuje się przeciwciał klasy IgG skierowanych przeciwko antygenom krętków Borrelia. Czułość tego testu w fazie wczesnej zakażenia wynosi około 40%, co oznacza stosunkowo wysokie ryzyko wyników fałszywie ujemnych. Bardziej precyzyjną opcją jest test Western Blot (immunoblot), który identyfikuje odrębne prążki odpowiadające poszczególnym antygenom bakterii, wykrywając zarówno przeciwciała IgG, jak i IgM. Jego czułość ocenia się na około 90%. Laboratoria oferują też badanie PCR (reakcja łańcuchowa polimerazy), które może wykryć materiał genetyczny Borrelia już kilka godzin po ukłuciu kleszcza. Wykrycie DNA krętka we krwi lub tkance dostarcza bezpośredniego dowodu zakażenia, choć wynik ujemny nie wyklucza choroby, jeśli bakteria zasiedliła inne kompartmenty organizmu.

Leczenie boreliozy

Terapię uruchamia się natychmiast po stwierdzeniu rumienia wędrującego lub po laboratoryjnym potwierdzeniu przeciwciał przeciwko Borrelia burgdorferi. Podstawą postępowania jest antybiotykoterapia ukierunkowana na eliminację krętków z organizmu. U dzieci i kobiet w ciąży stosuje się amoksycylinę, natomiast u dorosłych pacjentów preferuje się doksycyklinę lub ceftriakson w przypadku objawów neurologicznych. Standardowa kuracja trwa od 2 do 4 tygodni i realizowana jest drogą doustną, więc hospitalizacja rzadko jest potrzebna. W niektórych przypadkach – zwłaszcza przy neuroinfekcji czy kardiologicznych powikłaniach – konieczny jest drugi cykl antybiotyku lub przedłużenie terapii do 6 tygodni. Równolegle podaje się leki objawowe: niesteroidowe przeciwzapalne w stanach zapalnych stawów, analgetyki przy bólach neuropatycznych, kortykosteroidy przy zapaleniu nerwów czaszkowych. Ważne jest świadomość, że zapalenie stawów lub uszkodzenia nerwów obwodowych, które zdążyły się rozwinąć przed rozpoczęciem leczenia, mogą pozostawić trwałe zmiany anatomiczne.

Jak długo żyje się z boreliozą?

Rokownie w boreliozie są generalnie pomyślne. Nie jest to choroba o wysokiej śmiertelności. Większość zakażeń kończy się całkowitym wyzdrowieniem po antybiotykoterapii, ponieważ krętki Borrelia burgdorferi nie wykształciły jeszcze mechanizmów oporności na antybiotyki β-laktamowe ani tetracykliny. Pacjenci po wyleczeniu mogą wrócić do pełnej aktywności zawodowej i fizycznej. Należy jednak pamiętać, że zaburzenia pracy serca (blok przedsionkowo-komorowy), nawracające zapalenia stawów (zapalenie stawu kolanowego zwykle przewlekłe) oraz powikłania neurologiczne (neuropatia obwodowa, zaburzenia kognitywne) mogą ograniczać sprawność i jakość życia. W rzadkich przypadkach długotrwałe nieleczone zakażenie prowadzi do niewydolności narządowej, która zwiększa ryzyko zgonu. Z tego powodu wczesne rozpoznanie i wdrożenie leczenia są decydujące dla utrzymania zdrowia na lata.