Nietypowe alergie – na co można mieć uczulenie?

Alergię z pewnością można zaliczyć do dolegliwości o charakterze chorób społecznych. Niestety coraz więcej osób ma problemy z uczuleniami, dodatkowo można ich nabyć praktycznie w każdym okresie naszego życia. Jednak oprócz standardowych alergii takich jak pyłki, alergie pokarmowe czy uczulenie na orzechy, można wymienić także te bardziej nietypowe. Jakie konkretnie?

• Mechanizmy powstawania alergii
• Uczulenie na wodę
• Uczulenie na nasienie
• Uczulenie na własny pot
• Uczulenie na pocałunek
• Uczulenie na drewno
• Uczulenie na słońce

Mechanizmy powstawania alergii

Bez wątpienia jesteśmy cywilizacją alergików. Coraz więcej osób ma problemy z uczuleniami i coraz częściej są to reakcje, które do tej pory nie występowały w takiej skali. Skąd się to w ogóle bierze? Przede wszystkim z przemian społecznych i środowiskowych zachodzących w ciągu ostatnich dekad. Większa ilość zanieczyszczeń w powietrzu, jedzeniu i w ogóle w naszym otoczeniu sprawia, że nasz organizm ma problem z interpretacją informacji, jakie do niego docierają.

Sprawia to także, że często nasze ciało źle reaguje na pewne czynniki, które notabene nie stanowią dla nas realnego zagrożenia, ale zaczyna ono wytwarzać przeciwciała, traktując je jako wrogie, z którymi musi podjąć walkę. Wtedy też pojawiają się nieprzyjemne dla nas reakcje alergiczne, które tak bardzo uprzykrzają nam życie, a czasem mogą być też niebezpieczne. Mechanizm ten przypomina błędną kalibrację systemu obronnego — w warunkach nadmiernej sterylności lub odwrotnie, chronicznej ekspozycji na toksyny, układ immunologiczny traci zdolność właściwego rozpoznawania realnych zagrożeń.

Do powszechnie znanej listy można także doliczyć alergie rzadziej występujące, a także bardzo nietypowe. Obecnie można mieć uczulenie na praktycznie wszystko — od substancji chemicznych po zjawiska fizyczne. Poniżej przykładowe alergie, z którymi można się spotkać, a które wykraczają poza tradycyjne schematy diagnostyczne.

Uczulenie na wodę

Czy można mieć alergię na wodę? Można, jak najbardziej, co więcej, osób uczulonych na wodę jest całkiem sporo, bo nawet kilkanaście milionów osób na całym świecie. Czym się objawia? Skóra po kontakcie z wodą zaczyna swędzieć, a także pojawia się dosyć bolesna czerwona wysypka. Ma to zapewne związek z powszechnie zanieczyszczoną wodą, choć nie do końca udało się ustalić jednoznaczny mechanizm tej reakcji. Niektóre teorie wskazują na reakcję na sole mineralne rozpuszczone w wodzie lub na produkty uboczne chlorowania stosowanego w systemach wodociągowych.

W takich przypadkach konieczne jest korzystanie ze specjalnie przedestylowanej wody, aby uniknąć reakcji alergicznych. Osoby dotknięte tym schorzeniem muszą również ograniczać kąpiele i stosować alternatywne metody higieny — na przykład delikatne przemywanie skóry za pomocą wilgotnych chusteczek nasączonych wodą o neutralnym pH.

Uczulenie na nasienie

Alergia na nasienie dotyczy przede wszystkim kobiet młodych, czyli między 20 a 30 rokiem życia i to nawet sporej ich grupy. Zazwyczaj objawia się to swędzeniem, pieczeniem, a także obrzękiem w okolicach dróg rodnych pojawiającym się w ciągu kilku do kilkudziesięciu minut po kontakcie. Może to znacząco utrudnić kontakty seksualne, ale rad na to jest kilka.

Po pierwsze — warto obserwować czy objawy ustępują samoistnie po pewnym czasie ekspozycji (u niektórych kobiet organizm sam się odczula). Po drugie — korzystanie z prezerwatyw nielateksowych stanowi skuteczną barierę ochronną. Po trzecie — można postarać się o kurację odczulającą, prowadzoną przez alergologa lub immunologa, która polega na kontrolowanym podawaniu małych dawek alergenu w celu stopniowego przyzwyczajenia układu immunologicznego.

Uczulenie na własny pot

Tak, zdecydowanie można mieć alergię na własny pot. Takie objawy jak bąble na ciele czy swędzenie skóry mogą o tym świadczyć. Chodzi tutaj przede wszystkim o uczulenie na acetylocholinę, czyli neuroprzekaźnik odpowiedzialny za produkcję potu oraz regulację wielu procesów w układzie nerwowym. Alergia ta zazwyczaj dotyczy młodych mężczyzn między 15 a 25 rokiem życia. Najczęściej pojawia się w trakcie zwiększonej aktywności fizycznej — na przykład podczas uprawiania sportu, saunowania lub w sytuacjach wywołujących stres emocjonalny powodujący wzmożone pocenie.

Charakterystyczne jest to, że reakcja pojawia się nie tylko na skórze bezpośrednio zwilżonej potem, ale również w miejscach, gdzie pot jest wydzielany najobficiej — pod pachami, na plecach, na tułowiu. W cięższych przypadkach konieczna jest farmakoterapia antyhistaminowa oraz zastosowanie specjalistycznych antyperspirantów o działaniu blokującym gruczoły potowe.

Uczulenie na pocałunek

Czy pocałunki mogą być zabójcze? Jak najbardziej tak. Nie jest to częsta alergia i najczęściej dotyka osób, które są niezwykle wrażliwe na różne typy alergenów, na przykład mając już wcześniej rozpoznaną alergię pokarmową lub nadwrażliwość na konkretne substancje. Nawet po kilku godzinach i intensywnym myciu zębów, dany alergen nadal może być obecny w jamie ustnej, a w trakcie pocałunku przeniesiony ze śliną na partnera.

Mając więc uczulenie na pokarmy czy leki, trzeba uważać — wystarczy, że partner spożył produkt zawierający orzeszki ziemne, owoce morza lub nawet pewne przyprawy, aby po pocałunku wywołać u osoby uczulonej reakcję anafilaktyczną o różnym nasileniu. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do obrzęku Quinckego, duszności, a nawet wstrząsu. Osoby z takimi uczuleniami powinny otwarcie informować partnerów o swoich ograniczeniach i wspólnie ustalać zasady bezpieczeństwa — np. unikanie spożywania alergennych pokarmów na kilka godzin przed bliskim kontaktem.

Uczulenie na drewno

Ktoś mógłby powiedzieć, co za problem mieć alergię na drewno? I tu jest błąd, patrząc na to, że w codziennym życiu mamy z drewnem dość dużą styczność — nie tylko w postaci mebli, ale również podłóg, przedmiotów codziennego użytku, a nawet opakowania żywności. Jeżeli mamy kłopot z konkretnym gatunkiem drewna — np. dębem, sosną czy egzotycznym tekiem — to jeszcze możliwe jest pozbycie się go z otoczenia, na przykład w domu, jeżeli zaś jest to uczulenie na drewno w ogóle, wówczas problem jest znacznie większy.

Zdarza się, że uczulenie bywa tak silne, iż dostaje się reakcji uczuleniowych nawet po kontakcie z kartką papieru, ponieważ papier w dużej mierze produkowany jest z celulozy drzewnej. W takich przypadkach osoby dotknięte tym schorzeniem muszą unikać bezpośredniego kontaktu z powierzchniami drewnianymi, nosić rękawiczki przy pracy z papierem i stosować zamienniki — np. meble z tworzyw sztucznych, podłogi z płytek ceramicznych czy wykładzin syntetycznych.

Uczulenie na słońce

Alergia na promienie UV nie równa się wampiryzmowi, to trzeba powiedzieć od razu. Wbrew pozorom wiele osób ma uczulenie na słońce, które zazwyczaj objawia się delikatnymi zmianami skórnymi — zaczerwienieniem, swędzeniem, drobnymi wypryskam — czasem jednak jest ona na tyle silna, że osoby takie nie mogą wyjść na słońce nie zabezpieczając się wcześniej silnymi kremami z filtrem SPF 50+ oraz noszeniem odzieży ochronnej z długimi rękawami.

Kontakt ze światłem słonecznym osoby z alergią zazwyczaj kończy się pęcherzami na każdym odsłoniętym skrawku skóry, którym towarzyszy silny ból i pieczenie. Reakcja może pojawić się już po kilku minutach ekspozycji, co zmusza chorych do unikania wyjść w słoneczne dni lub poruszania się wyłącznie w cieniu. W skrajnych przypadkach konieczne jest stosowanie okien z filtrami UV w domu oraz samochodzie, aby zapewnić chorym możliwość normalnego funkcjonowania bez ryzyka wystąpienia objawów.