Tabletki antykoncepcyjne – skutki uboczne. Wady i zalety antykoncepcji hormonalnej

Stosowanie tabletek hormonalnych jest jedną z najbardziej skutecznych metod antykoncepcji, co sprawia, że ich popularność stale rośnie. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę z tego, że nie pozostają bez wpływu na organizm. Przedstawiamy, jakie są skutki uboczne antykoncepcji.

• Jak działają tabletki antykoncepcyjne?
• Skuteczność tabletek antykoncepcyjnych
• Skutki uboczne antykoncepcji

Jak działa antykoncepcja hormonalna?

Zadaniem tabletek antykoncepcyjnych jest uwalnianie do krwi odpowiedniej dawki hormonów, co powoduje zahamowanie owulacji. Ponadto, pod wpływem tego zmienia się konsystencja śluzu szyjkowego. Brane regularnie, zapobiegają zachodzeniu w ciążę. Aczkolwiek trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że obecnie na rynku są dwa rodzaje tych leków.

Najbardziej popularne są tabletki dwuskładnikowe, które zawierają estrogen oraz progestagen. Najczęściej przyjmuje się je przez 21 dni, a następnie przez 7 dni następuje odstawienie tabletek antykoncepcyjnych. W tym czasie powinno pojawić się krwawienie. Ponadto mogą być one:

• jednofazowe — mają ten sam kolor i skład
• dwufazowe — poszczególne tabletki różnią się zawartością progestagenu, mają kolor biały i różowy
• trójfazowe — każda z tabletek ma inne stężenie progestagenu, mogą różnić się też zawartością estrogenu; w opakowaniu występują aż trzy kolory leków: jasnobrązowy, biały oraz ciemnożółty

Pigułki jednoskładnikowe są nowszej generacji. Zawierają wyłącznie progestagen, dzięki czemu ich działanie jest łagodniejsze, a skutki uboczne rzadziej występują. Zwiększają lepkość śluzu szyjkowego, co utrudnia przemieszczanie się plemników. Ich skuteczność może być jednak mniejsza, zalecane są przede wszystkim kobietom karmiącym oraz nastolatkom.

Na czym polega skuteczność metody?

Obecnie stosowanie tabletek antykoncepcyjnych jest jedną z najbardziej skutecznych metod zapobiegania ciąży. Jednak aby była ona zachowana, muszą zostać spełnione określone warunki.

Regularność zażywania

Najważniejsza jest regularność przyjmowania pigułek. Pominięcie nawet jednej dawki zmniejsza skuteczność zabezpieczenia, wtedy trzeba jak najszybciej przyjąć kolejną tabletkę oraz do końca opakowania stosować dodatkowe metody antykoncepcji. Powinno się też je zażywać o tej samej porze dnia.

Wpływ wymiotów i biegunki

Ponadto jeśli w odstępie kilku godzin po zażyciu leku wystąpiły wymioty lub silna biegunka, zwiększa się prawdopodobieństwo, że substancje z tabletki nie zdążyły się jeszcze wchłonąć. Wtedy również warto zachować ostrożność podczas stosunku i zastosować dodatkowe zabezpieczenie.

Interakcje z innymi lekami

Skuteczność antykoncepcji może obniżać przyjmowanie niektórych leków, zwłaszcza antybiotyków oraz preparatów ziołowych zawierających dziurawiec. Zawsze należy informować lekarza o stosowaniu tabletek antykoncepcyjnych podczas przepisywania innych medykamentów.

Jakie mogą być skutki uboczne pigułek?

Choć jest wiele zwolenniczek antykoncepcji hormonalnej, trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że zwykle nie pozostaje ona bez wpływu na zdrowie i funkcjonowanie organizmu. Jak w przypadku każdego leku zawierającego hormony, także pigułki antykoncepcyjne mogą wywoływać określone reakcje.

Najczęstsze dolegliwości

Do najczęstszych objawów należą: nudności, zmniejszone libido, upławy, wahania nastrojów, bóle głowy i migreny oraz przybieranie na wadze. Co ciekawe, objawy te zazwyczaj znikają po kilku miesiącach stosowania, gdy organizm przyzwyczai się do nowego poziomu hormonów. Ponadto im nowsza generacja leków, tym mniej skutków ubocznych występuje po ich stosowaniu.

Skutki wymagające konsultacji lekarskiej

Może się jednak zdarzyć tak, że objawy te są na tyle silne lub utrzymują się zbyt długo, że tabletki trzeba odstawić. Wtedy, po konsultacji z lekarzem, należałoby albo zaprzestać antykoncepcji hormonalnej albo zmienić typ leku. Szczególnie niepokojące są: silne bóle głowy o charakterze migreny, nagłe zawroty głowy, zaburzenia widzenia czy obrzęki kończyn dolnych.

Rzadsze, ale poważniejsze powikłania

Do rzadszych, ale poważniejszych skutków ubocznych należą: zwiększone ryzyko zakrzepicy żylnej, podwyższone ciśnienie krwi oraz zmiany w gospodarce lipidowej. Dlatego przed rozpoczęciem antykoncepcji hormonalnej warto wykonać podstawowe badania, zwłaszcza jeśli w rodzinie występowały choroby układu krążenia. Kobiety po 30. roku życia powinny regularnie kontrolować swój stan zdrowia, również w kontekście stosowania hormonów.

Zalety antykoncepcji hormonalnej

Mimo potencjalnych skutków ubocznych, tabletki antykoncepcyjne niosą też szereg korzyści zdrowotnych. Regulują cykl miesiączkowy, zmniejszają obfitość krwawienia i nasilenie bólów menstruacyjnych. Mogą również poprawiać stan skóry poprzez redukcję trądziku hormonalnego, a niektóre preparaty mają właściwości przeciwandrogenne, co pomaga w walce z nadmiernym owłosieniem.

Kiedy odstawić tabletki?

Decyzję o odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych należy zawsze skonsultować z lekarzem ginekologiem. Nagłe przerwanie kuracji może spowodować zaburzenia cyklu miesiączkowego i gwałtowne wahania hormonalne. Lekarz pomoże dobrać odpowiedni moment i sposób zakończenia antykoncepcji, a także zaproponuje alternatywne metody zabezpieczenia przed ciążą.