Wyrostek robaczkowy – po której stronie. Jak leczyć zapalenie wyrostka?

Zapalenie wyrostka robaczkowego najczęściej dotyka osoby między 10. a 30. rokiem życia. Charakteryzują go bardzo niekonkretne objawy, dlatego początkowo mogą wystąpić problemy z jego rozpoznaniem, zarówno przez chorego, jak i specjalistę. Gdzie będzie boleć w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego? Jak je leczyć?

• Po której stronie znajduje się wyrostek robaczkowy?
• Jakie są objawy zapalenia wyrostka robaczkowego?
• Diagnostyka zapalenia wyrostka robaczkowego
• Jak leczyć zapalenie wyrostka?

Anatomiczna lokalizacja wyrostka robaczkowego w jamie brzusznej

Wyrostek robaczkowy nazywany jest także potocznie „ślepą kiszką”. Jest to uwypuklenie jelita grubego o długości około 8–10 cm. Zazwyczaj znajduje się po prawej stronie brzucha, w prawym dole biodrowym. Warto wiedzieć, że nie u każdego występuje dokładnie w tym samym miejscu. W większości przypadków zwisa w kierunku miednicy lub kości krzyżowej. U niektórych pacjentów może znajdować się przy grzebieniu kości biodrowej, między pętlami jelitowymi, a także może dotykać kątnicy lub leżeć pozaotrzewiowo. W efekcie zamknięcia jego światła dochodzi do rozwoju stanu zapalnego. Zmienne położenie wyrostka u różnych osób znacząco komplikuje proces diagnostyczny i wymaga doświadczenia klinicznego lekarza.

Charakterystyczne objawy towarzyszące zapaleniu wyrostka

Jednym z najczęściej występujących objawów w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego jest silny ból brzucha. Początkowo obejmuje całą jamę brzuszną, z czasem zstępuje w kierunku jego prawej strony. Chorzy zazwyczaj odczuwają ból w okolicy biodra oraz pachwiny, jednak są to ich indywidualne odczucia związane z położeniem wyrostka robaczkowego. Charakterystyczny jest objaw Blumberga — gwałtowne nasilenie bólu po szybkim cofnięciu dłoni uciskającej powłoki brzuszne. Ponadto u chorych może pojawić się stan podgorączkowy lub gorączka sięgająca nawet 38–39 stopni Celsjusza.

Dość często dolegają pacjentom nudności oraz wymioty, całkowita utrata apetytu oraz zaparcia. Dodatkowo jednym z objawów zapalenia wyrostka może być częstomocz, spowodowany bliskim sąsiedztwem anatomicznym z pęcherzem moczowym lub moczowodami. Warto podkreślić, że w przypadku zapalenia otrzewnej na skutek perforacji (tzw. „rozlania się” zawartości) wyrostka chorzy mają problem z oddawaniem moczu, a ich stan ogólny gwałtownie się pogarsza. W takich sytuacjach występuje obronny napięcie mięśni powłok brzusznych, tzw. „brzuch deskowy”, wymagający natychmiastowej interwencji chirurgicznej.

Metody rozpoznawania ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego

Jak wspomniano wcześniej, diagnostyka ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego może przysporzyć wielu kłopotów. Podstawą jego rozpoznania jest szczegółowy wywiad lekarski obejmujący przebieg dolegliwości bólowych, ich lokalizację oraz dynamikę nasilenia. Dodatkowo przeprowadza się badanie przedmiotowe jamy brzusznej. Jest to bardzo nieprzyjemne dla pacjenta, ponieważ ból wzmaga się na skutek ucisku podczas próby postawienia diagnozy.

Dużym ułatwieniem przy diagnostyce choroby są badania laboratoryjne krwi. W przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego u pacjenta zwiększa się poziom leukocytów oraz CRP, co świadczy o trwającym procesie zapalnym w organizmie. Podwyższone CRP może osiągać wartości kilkukrotnie przekraczające normę. Dodatkowo wykorzystać można badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej (USG), rtg oraz tomografię komputerową. USG pozwala na wizualizację powiększonego, przekrwionego wyrostka oraz ewentualnego wolnego płynu w jamie otrzewnej. Tomografia komputerowa charakteryzuje się wysoką czułością diagnostyczną i umożliwia wykrycie powikłań, takich jak ropień okołowyrostkowy.

Postępowanie terapeutyczne w zapaleniu wyrostka

Zapalenie wyrostka robaczkowego jest schorzeniem, które można wyleczyć jedynie za pomocą zabiegu chirurgicznego — appendektomii. Polega on na wycięciu wyrostka, a także usunięciu skutków infekcji, takich jak ropnie czy zanieczyszczenie otrzewnej. Przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym. Aktualnie zmieniony chorobowo wyrostek usuwa się z otwarciem powłok brzusznych (metoda klasyczna) oraz laparoskopowo. Druga z metod staje się coraz częściej stosowana ze względu na niską inwazyjność oraz krótszy okres rekonwalescencji.

Operacja klasyczna vs laparoskopowa

W metodzie klasycznej chirurg wykonuje niewielkie cięcie w prawym dole biodrowym, usuwa wyrostek i zamyka ranę. Metoda ta sprawdza się szczególnie w przypadkach powikłanych, gdy występuje perforacja lub rozległa infekcja otrzewnej. Laparoskopia natomiast polega na wprowadzeniu przez niewielkie nacięcia specjalistycznych narzędzi oraz kamery. Pozwala to na precyzyjne usunięcie wyrostka przy minimalnym uszkodzeniu tkanek. Pacjenci po zabiegu laparoskopowym doświadczają mniej bólu pooperacyjnego, szybciej wracają do normalnej aktywności i mają mniejsze ryzyko powstania przepuklin pooperacyjnych.

Antybiotykoterapia okołooperacyjna

Przed zabiegiem oraz po nim pacjent otrzymuje antybiotyki szerokospektrowe, które mają zapobiec rozwojowi zakażenia bakteryjnego w jamie brzusznej. Szczególnie dotyczy to sytuacji, gdy doszło do perforacji wyrostka i uwolnienia treści jelitowej do jamy otrzewnej. Wczesne włączenie antybiotyków znacząco obniża ryzyko powikłań septycznych oraz skraca czas hospitalizacji. W nielicznych przypadkach, gdy zapalenie jest we wczesnej fazie i nie ma cech perforacji, możliwe jest zastosowanie zachowawczego leczenia antybiotykami, jednak zawsze wiąże się to z ryzykiem nawrotu dolegliwości i koniecznością operacji w późniejszym terminie.

Rekonwalescencja po usunięciu wyrostka

Czas powrotu do pełnej sprawności zależy od metody operacji oraz ewentualnych powikłań. Po zabiegu laparoskopowym pacjent zwykle opuszcza szpital po 1–2 dniach, a pełną sprawność fizyczną odzyskuje w ciągu tygodnia. Po klasycznym otwarciu jamy brzusznej rekonwalescencja trwa około 2–3 tygodni. W tym czasie należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego, podnoszenia ciężarów oraz dbać o odpowiednią dietę, aby uniknąć zaparć mogących obciążać świeżo zagojoną ranę. Pacjent powinien zgłosić się do lekarza, jeśli wystąpią niepokojące objawy, takie jak gorączka, narastający ból brzucha, wydzielina z rany czy trudności w oddawaniu moczu.