Uczulenie na pot – objawy, przyczyny pokrzywki cholinergicznej

Czy można być uczulonym na własny pot? Choć może wydawać się to zaskakujące, okazuje się, że tak. Na tego typu schorzenie cierpi niewiele osób. Jego objawem jest pokrzywka cholinergiczna. Czy z tym uczuleniem można walczyć?

• Czym jest pokrzywka cholinergiczna?
• Jakie są przyczyny pokrzywki cholinergicznej?
• Objawy pokrzywki cholinergicznej
• Jakie są sposoby leczenia pokrzywki cholinergicznej?

Czym jest pokrzywka cholinergiczna

Pokrzywka cholinergiczna to nadmierna wrażliwość na pot, a dokładniej na acetylocholinę – związek chemiczny regulujący pracę gruczołów potowych i produkcję potu. U osób z tym schorzeniem acetylocholina pobudza wydzielanie bradykininy, histaminy oraz serotoniny, które odpowiadają za wywołanie reakcji alergicznej. Pokrzywkę cholinergiczną najczęściej diagnozuje się u młodych mężczyzn w wieku 15–25 lat.

Choroba ma charakter samoograniczający się – jej objawy utrzymują się zazwyczaj przez 4 do 7 lat, po czym ustępują samoistnie bez konieczności dalszego leczenia. Zjawisko to wynika prawdopodobnie ze zmian hormonalnych zachodzących w organizmie w okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości, choć dokładne mechanizmy wciąż pozostają przedmiotem badań dermatologów i alergologów.

Jakie są przyczyny pokrzywki cholinergicznej

Specjaliści wciąż nie poznali w pełni mechanizmów biochemicznych odpowiedzialnych za rozwój pokrzywki cholinergicznej. Wiadomo jednak, jakie czynniki zewnętrzne sprzyjają wystąpieniu reakcji alergicznej na własny pot. Są to wszystkie sytuacje powodujące pocenie się:

• intensywne uprawianie sportu
• przebywanie w wysokiej temperaturze otoczenia
• spożywanie bardzo gorących lub ostrych posiłków i napojów
• gorąca kąpiel lub sauna
• stan gorączki w przebiegu infekcji
• noszenie zbyt ciasnego lub ciepłego ubrania

Wiele osób błędnie twierdzi, że bodźcem wywołującym pokrzywkę cholinergiczną jest sam stres lub silne emocje. W rzeczywistości reakcja alergiczna pojawia się jedynie wtedy, gdy na skutek odczuwanych emocji dojdzie do pocenia się. Same emocje bez wydzielania potu nie wywołują objawów. Ponadto dolegliwości mogą nasilać się u osób z zaburzeniami psychicznymi, u których częściej dochodzi do nadmiernego pocenia w odpowiedzi na stres psychiczny.

Objawy pokrzywki cholinergicznej

Najczęściej w ciągu kilku minut od pokrycia się skóry potem pojawiają się na niej drobne bąble o średnicy około 1–4 mm. Otoczone są one charakterystyczną czerwoną obwódką przypominającą ślady po pokrzywach. Dodatkowo chorzy skarżą się na intensywne swędzenie i pieczenie skóry. Czasem pojawia się uczucie gorąca w miejscu wystąpienia zmian. Objawy w wielu przypadkach zanikają samoistnie po 15–60 minutach od ustąpienia bodźca wywołującego pocenie się.

Pokrzywka cholinergiczna może pojawić się na dowolnej części ciała. Najczęściej obserwuje się ją na: klatce piersiowej, plecach, skórze pod pachami oraz w okolicy szyi – czyli miejscach najbardziej narażonych na pocenie się. Warto zaznaczyć, że wysypka może pojawić się także na twarzy oraz w okolicach krtani. W tym przypadku konieczna jest niezwłoczna pomoc lekarska ze względu na ryzyko obrzęku dróg oddechowych.

Podobnie jak w przypadku innych reakcji alergicznych, pokrzywka cholinergiczna może wywołać ogólnoustrojowe objawy, takie jak:

• ból brzucha i skurcze jelit
• biegunka lub nudności
• kołatanie serca i przyspieszone tętno
• ból głowy i zawroty głowy
• uczucie duszności w ciężkich przypadkach

Jakie są sposoby leczenia pokrzywki cholinergicznej

Pierwszym krokiem do podjęcia leczenia pokrzywki cholinergicznej jest jej prawidłowa diagnostyka. Bardzo trudno jest całkowicie unikać czynnika drażniącego, czyli potu, dlatego głównym celem terapii jest zminimalizowanie ryzyka wystąpienia objawów. Warto ograniczyć intensywne treningi, spożywanie ostrego jedzenia oraz alkoholu, który pobudza potliwość.

Standardowe metody leczenia obejmują przyjmowanie leków antyhistaminowych oraz antyleukotrienowych, które blokują uwalnianie mediatorów reakcji alergicznej. Dodatkowo lekarz może przepisać leki zmniejszające potliwość (antyperspiranty medyczne) oraz słabe leki uspokajające redukujące pocenie się związane ze stresem. W przypadku bardzo silnej alergii, na którą nie działają standardowe środki farmakologiczne, specjalista może rozważyć zastosowanie syntetycznych androgenów lub immunomodulatorów.

Pomocne może być także stopniowe przyzwyczajanie organizmu do wysiłku fizycznego poprzez regularną, ale umiarkowaną aktywność, co w dłuższej perspektywie prowadzi niekiedy do zmniejszenia nasilenia objawów. Chorzy powinni także prowadzić dzienniczek, w którym notują sytuacje wywołujące objawy – pozwala to lepiej zidentyfikować i unikać indywidualnych czynników wyzwalających.