Jakie witaminy ma sałata? Rodzaje sałaty
Sałata to roślina bardzo często pojawiająca się w naszej kuchni. Jest zdrowa dzięki bogatemu źródłu witamin, lekkostrawna, jak również można jej użyć do przyrządzania bardzo wielu potraw. Jak jednak wygląda w rzeczywistości wartość odżywcza sałaty? Jakie ma witaminy? Jakie rodzaje sałaty możemy spotkać?
Charakterystyka rośliny
Sałata to właściwie nazwa dla ogółu roślin jednorocznych, które mogą występować w różnych odmianach i gatunkach. Jest to popularna roślina uprawna i warzywo wykorzystywane jako część wielu różnych dań. Charakteryzuje się wysoką zawartością wody (ok. 95%), co czyni ją niskokaloryczną, ale jednocześnie bogatą w substancje odżywcze. W sklepach można znaleźć wiele jej odmian, a każda z nich będzie mieć inne właściwości — zarówno smakowe, jak i zdrowotne. Sezonowość poszczególnych odmian wpływa na ich dostępność i świeżość w ciągu roku.
Skład witaminowy i mineralny
Ta niepozorna roślina liściasta może poszczycić się bogactwem zawartych w niej witamin i minerałów. Posiada więc dużo witaminy A, E, D, C oraz te z grupy B (B1, B2, B9). Oprócz tego bogata jest w takie minerały jak żelazo, wapń, magnez, kwas foliowy oraz potas. Zawartość beta-karotenu w ciemniejszych odmianach przewyższa tę w jasnych nawet kilkukrotnie.
Dzięki temu jest źródłem prozdrowotnych właściwości — chroni organizm przed wolnymi rodnikami, działa na układ krążenia, wspomaga trawienie (źródło błonnika), a także pomaga w zasypianiu. Regularne spożywanie sałaty może łagodzić problemy z przewodem pokarmowym, poprawiać kondycję skóry dzięki witaminom A i E oraz wspierać funkcjonowanie układu nerwowego.
Odmiany i ich właściwości
Najpopularniejszym typem sałaty na rynku jest sałata masłowa, ale trzeba pamiętać, że dostępnych jest wiele odmian tej rośliny, a każda z nich ma nieco inne właściwości — zarówno pod względem smaku, tekstury, jak i wartości odżywczych. Oto kilka najpopularniejszych rodzajów sałaty:
Sałata masłowa
To najpopularniejsza sałata w sklepach, ma miękkie liście w jasnej barwie zieleni, często podawana ze śmietaną lub jogurtem. Stanowi źródło witamin A, C, E, B1, B2, wapnia oraz żelaza. Pomaga w oczyszczaniu organizmu z toksyn dzięki zawartości substancji śluzowych, które łagodzą przewód pokarmowy. Ze względu na delikatną strukturę najlepiej spożywać ją świeżą, bez długotrwałego przechowywania.
Sałata lodowa
Druga popularna odmiana, jest bardziej chrupka i soczysta, a jej główka jest cięższa niż w przypadku sałaty masłowej. Zawiera witaminy A, D, E, B9, beta-karoten i kwas foliowy, jest też dużym źródłem błonnika pokarmowego. Dzięki zwartej strukturze lepiej znosi transport i przechowywanie, dlatego często pojawia się w kanapkach i burgerach. Ma neutralny, lekko słodkawy smak.
Sałata rzymska
Przypomina kapustę, ma długie i pomarszczone liście oraz luźną główkę, a w smaku jest słodsza niż większość innych odmian. Zawiera witaminy B1, B2, PP, C i karoten, a także wapń, żelazo i fosfor. Jest podstawowym składnikiem klasycznej sałatki Caesar. Jej liście są bardziej jędrne i chrupkie, dzięki czemu dobrze sprawdzają się także jako zamiennik tortilli w dietach niskowęglowodanowych.
Sałata kędzierzawa (endywia)
Zwana też endywią albo sałatą fryzowaną, ma mocny i wyrazisty smak z lekką goryczką. Stanowi źródło potasu, wapnia, żelaza oraz witamin A, B, C. Jej karbowane liście tworzą luźne rozety, a charakterystyczny smak najlepiej komponuje się z intensywnymi sosami na bazie musztardy lub octu winnego. Endywia pobudza wydzielanie soków żołądkowych, wspierając trawienie.
Sałata lollo (karbowana)
Jest bardzo dekoratywna, lekko pomarszczona, najczęściej zielona albo z czerwonymi przebarwieniami na brzegach liści. Posiada witaminy A, B, C, fosfor, wapń i potas. Czerwone odmiany zawierają więcej antocyjanów — związków o właściwościach przeciwutleniających. Ze względu na wygląd często stosowana do dekoracji potraw, ale jej walory smakowe również są znaczące — delikatny, lekko orzechowy aromat.
Roszponka
Ma lekko orzechowy smak, małe i delikatne liście i bardziej przypomina zioło niż sałatę. Zawiera dużo karotenu oraz witaminy C i świetnie sprawdza się przy detoksykacji organizmu i przy problemach żołądkowych. Jest odporna na niskie temperatury, dzięki czemu można ją uprawiać nawet zimą. Mimo małych rozmiarów to jedna z najbardziej wartościowych odmian pod względem koncentracji składników odżywczych.
Rukola
To roślina z rodziny kapustowatych, która od jakiegoś czasu przeszła na stałe do dietetyki. Zawiera witaminy A, C i K, jak również ma duże właściwości antynowotworowe dzięki zawartości glukozynolanów. Jej ostry, pieprznie-musztardowy smak dodaje charakteru sałatkom i pasuje do potraw śródziemnomorskich. Rukola najlepiej smakuje młoda — stare liście bywają zbyt ostre i włókniste.
Radicchio (cykoria sałatowa)
Przypomina nieco w smaku właśnie cykorię i ma lekko gorzkawy posmak, za to jest źródłem witamin A, B i D, a także kwasu askorbinowego, wapnia oraz magnezu. Posiada bordowo-białe liście, które dodają koloru kompozycjom sałatkowym. Gorzki smak można złagodzić przez krótkie blanszowanie lub grillowanie, co jednocześnie uwydatnia słodkie nuty. Radicchio stymuluje wątrobę i wspomaga procesy trawienne, szczególnie trawienie tłuszczów.
