Jak interpretować wynik PDW?

Przynajmniej raz w roku każdy z nas powinien zrobić morfologię krwi, by sprawdzić, czy wszystkie parametry są w normie. Dzięki temu można szybko zareagować, jeśli w organizmie zaszłyby jakieś zmiany na naszą niekorzyść. Wśród szeregu wskaźników w morfologii obecne jest również PDW. Co to jest PDW i co trzeba o nim wiedzieć?

• Co to jest PDW?
• Ile wynosi norma PDW?
• Podwyższone PDW – o czym świadczy?
• Kiedy warto wykonać PDW?
• PDW – jak przygotować się do badania?

Czym jest wskaźnik anizocytozy płytek krwi

PDW to badanie, które pomaga ustalić wskaźnik anizocytozy płytek krwi, czyli powszechnie znanych trombocytów. Anizocytoza oznacza zróżnicowanie wielkości komórek – w tym przypadku płytek. Im wyższy wynik PDW, tym większa różnica między najmniejszymi a największymi trombocytami w próbce krwi. Parametr ten jest nierozerwanie związany z innym badaniem oznaczającym objętość płytek krwi, czyli MPV (mean platelet volume). Obydwa wskaźniki uzupełniają się wzajemnie i pozwalają ocenić jakość oraz funkcjonalność trombocytów. Płytki odpowiadają za zatrzymanie krwawienia poprzez tworzenie skrzepów, dlatego ich prawidłowa morfologia ma wpływ na szybkość krzepnięcia i ryzyko powikłań zakrzepowych lub krwotocznych.

Przedział referencyjny dla wskaźnika PDW

Prawidłowy zakres wynosi 40–60%. Normy mogą jednak różnić się w zależności od wybranego laboratorium i używanego sprzętu diagnostycznego. Analizatory hematologiczne różnych producentów stosują odmienne algorytmy obliczeniowe, dlatego warto zawsze porównywać wynik z zakresem podanym na karcie z wynikami. W praktyce klinicznej PDW rzadko ocenia się samodzielnie – interpretacja następuje w kontekście pełnej morfologii, w szczególności w zestawieniu z liczbą płytek (PLT), średnią objętością płytek (MPV) oraz odsetkiem płytek olbrzymich (P-LCR).

Przyczyny i konsekwencje zwiększonej wartości PDW

Lekko podwyższone PDW nie musi oznaczać niczego złego. Jeśli wskaźnik jest znacznie podwyższony, należy zwrócić uwagę na inne parametry oceniane w morfologii, szczególnie średnią objętość krwinek (MPV), ilość płytek krwi (PLT) oraz ilość płytek olbrzymich (P-LCR). Jeśli wskaźniki te są nieprawidłowe, wówczas warto udać się do lekarza w celu dalszej diagnostyki.

Niedobory witaminowe i stany zapalne

Podwyższone PDW może mieć wiele przyczyn. Wśród nich wymienia się na przykład niedobory witamin, szczególnie B12. To często występuje nie tylko u osób, które źle się odżywiają, ale też np. mają obfite miesiączki prowadzące do utraty składników odżywczych. Witamina B12 odgrywa rolę w prawidłowym procesie wytwarzania krwinek w szpiku kostnym, a jej brak zaburza dojrzewanie megakariocytów – komórek macierzystych płytek. Jeśli oprócz podwyższonego PDW występuje niski wskaźnik MPV, wówczas może to świadczyć o niedokrwistości, np. anemii megaloblastycznej lub hipoplastycznej, a nawet zapaleniu szpiku.

Współwystępowanie wysokiego PDW i MPV

Jeśli natomiast podwyższony jest PDW i MPV, wtedy prawdopodobne są infekcje bakteryjne, krwawienia wewnętrzne, białaczki lub plamica małopłytkowa. Kombinacja obydwu wskaźników sugeruje aktywną produkcję młodych, większych płytek w odpowiedzi na zwiększone zapotrzebowanie organizmu. Szpik kostny uwalnia wówczas niedojrzałe trombocyty o różnej wielkości, co bezpośrednio przekłada się na wyższy współczynnik anizocytozy. W diagnostyce różnicowej uwzględnia się także stany zapalne, autoimmunologiczne uszkodzenia płytek oraz zespoły mieloproliferacyjne.

Zmiany hormonalne u kobiet

Co ważne, podwyższone PDW może występować u kobiet w ciąży. Wskaźnik ten reaguje bowiem na zmiany hormonalne toczące się w organizmie ciężarnej. Podobnie jest w przypadku kobiet, które właśnie przechodzą menopauzę. Wahania poziomu estrogenów i progesteronu wpływają na funkcjonowanie szpiku kostnego i uwalnianie płytek do krwi obwodowej. W okresie ciąży dochodzi dodatkowo do fizjologicznego rozcieńczenia krwi, co może maskować rzeczywistą liczbę trombocytów i zmieniać ich parametry morfologiczne.

Obniżone PDW – brak znaczenia diagnostycznego

Warto wiedzieć, że jedynie podwyższone PDW jest sygnałem, że coś może się dziać niepokojącego w organizmie. Jeśli PDW jest obniżone, wówczas nie ma to znaczenia diagnostycznego – płytki o jednolitej wielkości nie wskazują na patologię. Niski wynik może jedynie odzwierciedlać stabilną, zrównoważoną produkcję trombocytów bez aktywacji szpiku w odpowiedzi na uszkodzenie tkanek lub infekcję.

Wskazania do oceny parametru PDW

Jest kilka wskazań, kiedy lekarz może zlecić wykonanie morfologii ze szczególnym uwzględnieniem parametru PDW. Dzieje się tak w przypadku gdy pacjent ma tendencję do występowania krwawień lub na jego ciele pojawiają się często zasinienia. Co prawda przyczyn takiego stanu rzeczy może być mnóstwo. Czasami podwyższone PDW występuje nawet po usunięciu zęba czy przy jakimś urazie mechanicznym.

Badanie warto powtórzyć, jeśli towarzyszy mu przedłużone krwawienie z nosa, długo niegojące się rany, krwawienia z dziąseł lub krwawe podbiegnięcia bez urazowego podłoża. Wszystkie te objawy mogą sygnalizować problemy z krzepliwością krwi, w których analiza płytek – w tym PDW – stanowi punkt wyjścia do dalszej diagnostyki hematologicznej. Wskaźnik PDW bywa również rutynowo oceniany przed zabiegami chirurgicznymi oraz w monitorowaniu pacjentów z chorobami szpiku kostnego.

Jak prawidłowo przygotować się do pobrania krwi na PDW

Do każdego badania krwi należy odpowiednio się przygotować, by wskazało ono wiarygodne wyniki. Chcąc wykonać morfologię, w tym ocenić parametr PDW, należy przyjść na badania na czczo. Sugeruje się, by ostatni posiłek był spożyty 10–12 godzin wcześniej. Krew do badania pobierana jest z żyły łokciowej. Wyniki dostępne są przeważnie następnego dnia lub nawet tego samego, wszystko zależy od laboratorium i natężenia badań w danym dniu.

Przed pobraniem warto unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu, ponieważ mogą one wpłynąć na czasowe wahania liczby i wielkości płytek krwi. Jeśli przyjmujesz leki wpływające na krzepnięcie (np. aspirynę, heparynę, antykoagulanty doustne), poinformuj o tym personel laboratorium – nie zawsze konieczne jest ich odstawienie, ale lekarz powinien znać pełen kontekst kliniczny przy interpretacji wyniku. Ważne jest również, by nie dezynterpretować jednorazowego odchylenia – w razie wątpliwości morfologię warto powtórzyć po 2–3 tygodniach, najlepiej w tym samym laboratorium, aby wykluczyć błąd przedanalityczny.