Czym jest kręcz szyi? Jak radzić sobie ze skrzywieniem układu kostnego?

Kręcz szyi to charakterystyczna przypadłość, która – jeżeli w porę nie podejmiemy odpowiednich kroków – może mieć bardzo poważne konsekwencje dla rozwoju dziecka. Dlatego ważne jest, by jak najwcześniej ją zdiagnozować. Bez obaw, współczesna medycyna wypracowała sobie metody do walki z tym schorzeniem.

• Co to jest kręcz szyi?
• Skąd bierze się kręcz szyi?
• Jak leczy się kręcz szyi?

Definicja skrzywienia szyi

Kręcz szyi to inaczej jej skrzywienie. Ta choroba najczęściej dotyka dzieci, ale nie omija też dorosłych. Jest ona związana z wadą mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego po jednej stronie ciała, co powoduje przymusowe odchylenie szyi w jednym kierunku.

Schorzenie przybiera postać lewo- lub prawostronną. W przypadku prawostronnego kręczu, który stanowi częściej występującą odmianę tej przypadłości, szyja zgina się w prawo, natomiast głowa skręcona jest w lewo, ze wzrokiem skierowanym lekko w górę. W konsekwencji mięsień po jednej stronie szyi jest rozciągnięty i bardziej napięty, po drugiej natomiast osłabiony i przykurczony, co sprawia, że tego rodzaju dolegliwość wiąże się z intensywnym bólem głowy i szyi, której mięśnie są obrzęknięte. Pacjent nie może też normalnie poruszać głową, co znacząco ogranicza codzienne funkcjonowanie.

Kręcz stanowi poważną wadę rozwojową, która z czasem się pogłębia, przez co twarz staje się mniejsza po przykurczonej stronie. Kąty oczu i uszu ulegają obniżeniu, a deformacja obejmuje cały układ kostny – od nieprawidłowego zgryzu, przez odkształcenie czaszki, aż po skoliozę w szyjnym odcinku kręgosłupa. Nieleczone skrzywienie prowadzi do asymetrii twarzy, która z wiekiem staje się coraz bardziej widoczna i trudniejsza do skorygowania.

Przyczyny powstawania skrzywienia

Kręcz szyi może być różnego rodzaju: wrodzony albo nabyty. Wrodzony kręcz pochodzenia kostnego często jest skutkiem wad rozwojowych kośćca lub choroby Klippela-Feila, która powoduje niekorzystne zmiany w budowie kręgów szyjnych. Schorzenie to cechuje się zrośnięciem dwóch lub więcej kręgów, co ogranicza ruchomość całego odcinka szyjnego. Z kolei wrodzony kręcz pochodzenia mięśniowego z reguły wynika z okołoporodowego urazu szyi. Taki uraz może powstać na przykład z powodu nieprawidłowego ułożenia główki dziecka, gdy jest jeszcze w łonie, lub w wyniku zastosowania kleszczy porodowych albo próżnociągu.

Kręcz może też być nabyty w trakcie życia. Przyczyny bywają różne – podwichnięcie kostne, nieprawidłowa postawa ciała, uszkodzenie kręgów szyjnych czy nowotwory, jednak zdecydowanie najczęściej skrzywienie pojawia się w wyniku stanów zapalnych, na przykład migdałków, węzłów chłonnych szyi, szpiku kostnego czy wyrostka sutkowatego. Również choroby układu kostnego takie jak reumatyzm i dyskopatia znajdują się w gronie winowajców tego schorzenia.

Najczęściej jednak mamy do czynienia z tak zwanym idiopatycznym kręczem szyi. Co to oznacza? Ano tyle, że przyczyna wystąpienia tej przypadłości jest nieznana. A zatem źródło większości przypadków kręczu pozostaje dla medycyny zagadką, co utrudnia zarówno prewencję jak i dobór optymalnej metody terapeutycznej.

Metody terapii i rehabilitacji

Diagnostyka schorzenia

Przede wszystkim chorobę trzeba poprawnie zdiagnozować, co osiąga się na przykład dzięki elektromiogramowi, mierzącemu aktywność elektryczną w mięśniach. W ten sposób rozpoznaje się, które dokładnie struktury obejmuje to schorzenie. Lekarze wykorzystują także badania obrazowe takie jak RTG, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, by ocenić stopień deformacji kostnych i planować dalsze postępowanie terapeutyczne.

Fizykoterapia i zabiegi manualne

Podstawą leczenia są ćwiczenia, które mają za zadanie rozciągać mięśnie szyi i przywracać prawidłowy zakres ruchu. Stosuje się masaże, fizykoterapię, ciepłe okłady. Nieraz niezbędny jest usztywniający szyję aparat, który pomaga utrzymać właściwą pozycję głowy przez dłuższy czas. Jedną z nowszych metod jest też kinesiotaping – przykleja się plastry, działające rozluźniająco lub wzmacniająco na mięśnie, w zależności od rodzaju aplikacji i kierunku ich naklejania.

Farmakoterapia i interwencje zabiegowe

Jeżeli chodzi o leczenie farmakologiczne to swoje zastosowanie w kuracji znajdują leki zwiotczające mięśnie i toksyna botulinowa, która wywołuje kilkutygodniowe porażenie nadmiernie napiętych mięśni, co pomaga przywrócić właściwe ustawienie głowy. Ta metoda szczególnie dobrze sprawdza się u małych dzieci, gdzie pozwala uniknąć inwazyjnych procedur. Jako ostateczny środek stosuje się też operacje chirurgiczne, polegające na przecięciu przyczepów mięśni, przedłużeniu mięśni szyi, bądź fuzji patologicznych kręgów. Decyzja o zabiegu operacyjnym zapada zazwyczaj wtedy, gdy rehabilitacja przez co najmniej rok nie przynosi oczekiwanych rezultatów.