Jak leczyć zwyrodnienia kręgosłupa?

Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa – w pewnym wieku dopada większość z nas. Czy to kwestia niewłaściwego trybu życia? Czy można się przed tym ustrzec, jeśli zawczasu podejmie się odpowiednie środki? Jak walczyć ze zwyrodnieniami?

• Czym jest choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa?
• Jakie są objawy choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa?
• Komu grozi choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa?
• Jak leczy się zwyrodnienia kręgosłupa?

Czym jest choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa?

Wszyscy chcielibyśmy, żeby kręgosłup służył nam jak najdłużej w doskonałej formie. Niestety, nie zawsze można na to liczyć, a często winą jest tryb życia, jaki prowadzimy. Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa to inaczej mówiąc degeneracja jego struktur. Kręgosłup jak gdyby przedwcześnie się „zużywa”, tkanki stawów, kręgów i innych jego elementów ulegają procesowi niszczenia. Tworzą się wyrośle kostne oraz podchrzęstne torbiele, chrząstki stawowe zostają uszkodzone, a w efekcie tych wszystkich procesów funkcjonowanie kręgosłupa się pogarsza. Dochodzi do deformacji struktur, przez co traci on stabilność, a poszczególne segmenty nie współpracują ze sobą prawidłowo.

W zależności od tego, które partie kręgosłupa atakuje choroba i jak nasilony ból jej towarzyszy, wyróżnia się kilka jej typów. Możemy mówić zatem o chorobie zwyrodnieniowej właściwych stawów kręgosłupa, stawów szyjnych (tak zwanych unkowertebralnych), segmentu kręgowego, kręgosłupowo-żebrowej i wreszcie hiperostozie usztywniającej kręgosłupa. Każda z tych postaci wymaga nieco odmiennego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego.

Jakie są objawy choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa?

Zaczyna się niewinnie – na początku chorym doskwierają tylko niewielkie bóle i ograniczenie ruchomości kręgosłupa. Dyskomfort nasila się zwłaszcza przy próbach wykonania skrętu tułowia lub głębokiego pochylenia. W miarę rozwoju bóle stają się coraz silniejsze, w dodatku promieniują nawet aż do kończyn dolnych. Towarzyszy im osłabienie nóg, połączone z drętwotą i mrowieniem, które pacjenci często opisują jako uczucie „chodzenia po gąbce”.

Jeśli poszczególne elementy kręgosłupa, na przykład krążki międzykręgowe, zaczną się przemieszczać, bóle wyraźnie się zaostrzą. Ucisk na struktury rdzenia kręgowego lub korzenie nerwowe prowadzi do poważnych komplikacji neurologicznych. W konsekwencji może dojść do zaburzeń ruchu i czucia, zaniku mięśni i innych groźnych neurologicznych objawów, w tym problemów z kontrolowaniem czynności pęcherza moczowego.

Komu grozi choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa?

Jest to przypadłość dotykająca szczególnie osoby starsze – spośród osób, które przekroczyły sześćdziesiątkę, aż sześćdziesiąt procent zmaga się z tym problemem, co nie znaczy, że choroba ta nie może ujawnić się już za młodu. Zmiany zwyrodnieniowe mogą się rozwijać od trzeciej, czwartej dekady życia, choć początkowo przebiegają bezobjawowo. Inne, oprócz podeszłego wieku, czynniki, które znacząco zwiększają ryzyko choroby, to nadwaga, duża masa kostna, brak aktywności fizycznej i nieprawidłowa biomechanika stawów.

Szczególnie narażone są osoby wykonujące pracę fizyczną związaną z dźwiganiem, a także te, które spędzają wiele godzin w pozycji siedzącej przy biurku. Ważną rolę odgrywa także genetyka – predyspozycje do zwyrodnień mogą być bowiem dziedziczne. Jeśli w rodzinie występowały przypadki dyskopatii lub innych schorzeń kręgosłupa, ryzyko zachorowania wzrasta nawet dwukrotnie.

Jak leczy się zwyrodnienia kręgosłupa?

O tym, jak będzie przebiegać leczenie, decyduje przede wszystkim typ schorzenia i stopień w jakim zdążyło się ono rozwinąć. W ustaleniu tego pomaga badanie radiologiczne, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny i inne metody nowoczesnej diagnostyki. Bardzo ważna jest dokładna ocena zakresu zmian костnych oraz stanu krążków międzykręgowych.

Postępowanie zachowawcze i rehabilitacja

Przede wszystkim trzeba odciążyć kręgosłup, nie przemęczać go, unikać zarówno dźwigania ciężarów, jak i na przykład nagłych skłonów. Żeby poprawić stan chorego, stosuje się fizjoterapię opartą na technikachmanualnych oraz elektroterapii. Pacjentów zachęca się też, by na własną rękę podejmowali niektóre formy aktywności fizycznej, takie jak chociażby jazda na rowerze lub pływanie. Polecane są zwłaszcza te ćwiczenia, które zwiększają masę mięśniową – silny gorset mięśniowy skutecznie stabilizuje kręgosłup i odciąża chore struktury.

Ergonomia codziennego życia

Trzeba też prawidłowo odpoczywać – chodzi tu o spanie na wygodnym materacu i używanie specjalnej, odpowiednio profilowanej poduszki ortopedycznej. Materac powinien być na tyle twardy, by zapewniać odpowiednie podparcie, ale jednocześnie nie może być zbyt sztywny. W przypadku wady postawy stosuje się na przykład wkładki ortopedyczne, które korygują nieprawidłowe ustawienie stóp i pośrednio wpływają na biomechanikę całego kręgosłupa.

Interwencja chirurgiczna

W ostateczności, gdy wszystkie zwyczajne środki zawiodą, można się też uciec do leczenia operacyjnego. Polega ono na odciążeniu uciśniętych elementów kręgosłupa, jego blokadzie i ustabilizowaniu struktur kręgowych. Dobrze przeprowadzona operacja ułatwia choremu chodzenie i uwalnia go od bólu i stanu zapalnego. Najczęściej wykonuje się zabiegi takie jak laminektomia, dyskektomia czy stabilizacja kręgosłupa z użyciem implantów metalowych. Decyzja o operacji zapada dopiero wtedy, gdy terapia zachowawcza przez co najmniej pół roku nie przyniosła poprawy, a objawy neurologiczne narastają.