Jakie są objawy stresu negatywnego?
Każdy boryka się z nieprzyjemnymi sytuacjami, czasem dotykają nas doświadczenia wywołujące rozległy stres. Czym jest, jakie są objawy oraz skutki stresu negatywnego?
- Czym jest stres negatywny?
- Jakie są symptomy psychiczne stresu?
- Fizyczne skutki stresu
- Sprawdzone metody walki ze stresem
Czym jest stres negatywny?
Współczesny model życia pełen jest pośpiechu i napięcia, generuje sytuacje, w których musimy radzić sobie z negatywnymi odczuciami. Stres to reakcja naszego organizmu na niemiłe i przykre zdarzenia. Krótkotrwały, nagły przypływ adrenaliny zazwyczaj wpływa mobilizująco, pobudza do działania, zwiększa wydolność psychiczną i fizyczną organizmu. Taki stres, nazywany pozytywnym lub eustresem, pomaga w sytuacjach wymagających szybkiej reakcji — egzaminu, trudnej rozmowy czy ważnej decyzji.
Niestety, coraz więcej osób ma do czynienia z przewlekłym napięciem. Stres negatywny, określany mianem dystresu, to przedłużający się stan niepokoju i zdenerwowania, który dezorganizuje nasze funkcjonowanie, zakłóca normalne myślenie i działanie. W przeciwieństwie do krótkiego impulsu mobilizującego, przewlekły dystres wyczerpuje zasoby organizmu, osłabia mechanizmy obronne i utrudnia regenerację. Skutki stresu mogą występować zarówno w sferze psychicznej jak i fizycznej — przedłużający się stan lęku czasem prowadzi do szeregu zaburzeń somatycznych, które ujawniają się nawet po miesiącach od ustąpienia źródła napięcia.
Jakie są symptomy psychiczne stresu?
Długotrwały stres obciąża nasz układ nerwowy, powoduje zmiany w funkcjonowaniu mózgu. Umysł nie potrafi racjonalnie ocenić konkretnych sytuacji, otaczająca nas rzeczywistość przytłacza, pojawiają się natrętne, negatywne myśli, dochodzi do utraty koncentracji. Osoba żyjąca w przewlekłym napięciu może zauważyć, że zadania wymagające skupienia — czytanie, prowadzenie samochodu, praca z dokumentami — stają się coraz bardziej wyczerpujące.
W reakcji na przewlekły, negatywny stres najczęściej mamy do czynienia z drażliwością, huśtawką nastrojów oraz obniżoną samooceną. Często na banalne zdarzenia reagujemy agresją i gniewem, błahe sytuacje wyprowadzają z równowagi. Pojawiają się stany lękowe — zarówno uogólniony niepokój jak i ataki paniki — oraz problemy ze snem, które z upływem czasu mogą przechodzić w przewlekłą bezsenność. Osoby dotknięte chronicznym stresem często budzą się w nocy, a rano czują się równie zmęczone jak przed snem.
Negatywny stres odbija się na naszym życiu seksualnym, obniża libido u obojga partnerów, czasem prowadzi do zaburzeń erekcji u mężczyzn lub braku satysfakcji u kobiet. Część osób szuka ukojenia w alkoholu oraz innych używkach — nikotynie, lekach uspokajających dostępnych bez recepty, a nawet substancjach psychoaktywnych. W skrajnych sytuacjach dochodzi do utraty chęci do życia, umysł ogarniają myśli samobójcze, co wymaga natychmiastowej interwencji specjalisty.
Fizyczne skutki stresu
Kiedy choruje psychika, szwankuje również nasze zdrowie w wymiarze fizycznym. Najczęstsze symptomy ze strony ciała to występujące coraz częściej infekcje — przeziębienia, grypy, infekcje górnych dróg oddechowych. Spada odporność, układ immunologiczny przestaje działać prawidłowo, bo przewlekłe napięcie zmniejsza produkcję białych krwinek odpowiedzialnych za walkę z patogenami. U wielu osób pojawiają się dotkliwe problemy ze strony układu pokarmowego jak niestrawność, zaparcia i biegunki, wzdęcia, zgaga, a nawet zespół jelita drażliwego. Z negatywnym stresem wiąże się też szybki spadek lub przyrost masy ciała — niektórzy zajadają swoje problemy, sięgając po wysokokaloryczne przekąski, inni reagują całkowitym brakiem apetytu, w skrajnych przypadkach niechęcią i wstrętem do jedzenia.
Długotrwały lęk i strach skutkują przewlekłym, ciśnieniowym bólem głowy, czasem pojawiają się migreny, które całkowicie wykluczają z życia rodzinnego i zawodowego. Pozornie bez związku zaczyna boleć nas kręgosłup, zazwyczaj w odcinku lędźwiowym lub szyjnym, mięśnie są napięte, pojawiają się przykurcze. U kobiet dochodzi do zaburzeń miesiączkowania — cykle stają się nieregularne, skąpe lub przeciwnie — obfite i bolesne. Skutkiem stresu mogą być również zaburzenia oddychania, astma, alergie oraz problemy skórne takie jak wypryski, łuszczyca czy trądzik różowaty, które nasilają się w okresach szczególnego napięcia.
Metody walki ze stresem
Kiedy nie potrafimy poradzić sobie z emocjami, stres i lęk wpływają bezpośrednio na nasze zdrowie, przekładają się na życie rodzinne, zawodowe i towarzyskie, warto skorzystać z pomocy specjalisty. Z pomocą może przyjść psycholog lub psychiatra — pierwszy prowadzi terapię poznawczo-behawioralną, drugi w razie potrzeby włącza farmakoterapię.
Dobrze zrezygnować z części obowiązków i znaleźć czas na odpoczynek, spotkania z przyjaciółmi, aktywność na świeżym powietrzu, sport, dobrą lekturę i realizację hobby. Pomocne mogą okazać się techniki relaksacyjne — medytacja uważności, joga, trening autogenny, ćwiczenia oddechowe. Warto wprowadzić regularny rytm dnia, zadbać o higienę snu, ograniczyć kofeinę i alkohol, a także stosować zbilansowaną dietę bogatą w warzywa, owoce, ryby oraz produkty pełnoziarniste. Aktywność fizyczna — nawet umiarkowana, jak pół godziny szybkiego marszu dziennie — poprawia samopoczucie i obniża poziom kortyzolu, hormonu stresu. W sytuacjach przewlekłego napięcia nie należy lekceważyć pierwszych sygnałów — im wcześniej zareagujemy, tym łatwiej odzyskać równowagę psychofizyczną.
