Zapaść serca – objawy. Zapaść serca a zawał

Za zapaść serca uważa się ostrą niewydolność pracy układu krążenia. Dochodzi do niej na skutek poszerzenia naczyń krwionośnych. W efekcie obniża się ciśnienie krwi, dodatkowo jest ona niewystarczająco nasycona tlenem oraz składnikami odżywczymi. Trwająca przez dłuższy czas zapaść jest stanem zagrażającym życiu chorego, dlatego konieczne jest zawiadomienie służb.

• Przyczyny zapaści serca
• Jakie są objawy zapaści krążeniowej?
• Leczenie zapaści serca
• Zapaść serca a zawał

Przyczyny zapaści serca

Istnieje szereg schorzeń i sytuacji, które mogą przyczynić się do wywołania zapaści krążeniowej. Zaliczamy do nich:

• choroby zakaźne
• krwotoki wewnętrzne lub zewnętrzne
• choroby układu krążenia – zwłaszcza zakrzepica
• zatrucia
• obfite wymioty oraz biegunka, doprowadzające do odwodnienia
• wstrząs: hipowolemiczny, kardiogenny, septyczny, anafilaktyczny lub neurogenny
• przyjmowanie niektórych leków np. wpływających na ciśnienie krwi
• picie wody morskiej
• gwałtowne wstanie po długim leżeniu

Warto podkreślić, że do zapaści może dojść także w wyniku nagłego odwodnienia organizmu. Utrata płynów w krótkim czasie — na przykład podczas intensywnych wymiotów czy biegunki — prowadzi do zmniejszenia objętości krwi krążącej w naczyniach. Organizm nie jest w stanie kompensować tego niedoboru wystarczająco szybko, co skutkuje spadkiem ciśnienia i niedotlenieniem tkanek. Również ortostatyczne zaburzenia krążenia, występujące przy zbyt szybkiej zmianie pozycji ciała, mogą prowadzić do krótkotrwałej, lecz dotkliwej zapaści.

Objawy zapaści krążeniowej

W przypadku zapaści możemy zauważyć objawy zwiastujące jej nadejście. Zalicza się do nich: zawroty głowy, problemy z oddychaniem, ból w klatce piersiowej, silne zaniepokojenie. Dodatkowo pojawić może się uczucie mrowienia w palcach dłoni oraz uczucie zimna. Warto zaznaczyć, że przed zapaścią często pojawiają się nudności i wymioty. Należy jednak pamiętać, że objawy te nie muszą w stu procentach pojawić się przed zapaścią.

Klinicznymi objawami zapaści są: osłabienie, obniżenie ciśnienia krwi i słabo wyczuwalne przyspieszone tętno. Dodatkowo chory może odczuwać osłabienie oraz silne pragnienie. Jego skóra staje się blada lub sina, często pokrywa ją lepki pot. Czasem chorzy z zapaścią tracą przytomność na skutek niedokrwienia.

U niektórych pacjentów bladość i sinica skóry są szczególnie widoczne na palcach, wargach oraz płatkach uszu. Zdarza się, że chory reaguje spowolnieniem psychoruchowym — odpowiada z opóźnieniem, ma trudności z koncentracją lub nie jest w stanie ocenić swojego stanu. W takich sytuacjach niskiego ciśnienia i zapaści należy jak najszybciej zapewnić profesjonalną pomoc medyczną.

Postępowanie w zapaści serca

Pierwsza pomoc w domu

W przypadku wystąpienia objawów zapaści serca należy niezwłocznie skonsultować się z pogotowiem. Lekarz podając noradrenalinę może przerwać zapaść. Przed przyjazdem służb przytomnego chorego należy posadzić na krześle i podać mu herbatę lub kawę. Nie wolno dopuścić do położenia przez niego głowy na kolanach. Gdy chory jest nieprzytomny, należy położyć go w pozycji bocznej ustalonej. W przypadku braku oddechu u chorego należy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową i kontynuować ją do czasu przyjazdu służb lub do powrotu funkcji oddychania.

Leczenie przyczynowe

Ponadto należy skupić się na poznaniu przyczyny zapaści krążeniowej i wyleczeniu jej źródeł. Jeśli zapaść była wywołana odwodnieniem, pacjent otrzymuje dożylnie płyny elektrolitowe w celu uzupełnienia niedoborów. W przypadku krwotoku wewnętrznego konieczna może być interwencja chirurgiczna. Gdy przyczyną jest wstrząs anafilaktyczny, podaje się adrenalinę oraz leki przeciwhistaminowe.

W sytuacji, gdy zapaść nastąpiła w wyniku przedawkowania leków obniżających ciśnienie, lekarz dostosowuje dawkowanie lub zmienia preparat. Pacjenci z przewlekłymi zaburzeniami krążenia mogą wymagać długotrwałej terapii farmakologicznej oraz regularnych kontroli ciśnienia tętniczego. Współpraca z kardiologiem pozwala zminimalizować ryzyko kolejnych epizodów zapaści.

Różnice między zapaścią serca a zawałem

Zapaść serca bardzo często mylona jest z zawałem. Warto jednak wiedzieć, że są to dwie odmienne jednostki chorobowe. Przyczyną zawału serca jest zwężenie światła tętnicy i zmniejszenie jej przepustowości np. w wyniku oderwania się blaszki miażdżycowej. Serce nie otrzymuje odpowiedniej ilości krwi. Na skutek niedokrwienia i niedotlenienia zaczyna obumierać. Za najczęstsze przyczyny uważa się: miażdżycę, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze oraz niezdrowy tryb życia.

Charakterystycznym objawem zawału serca jest kłujący ból w klatce piersiowej, który nie pojawia się podczas zapaści. Może on promieniować do szyi, żuchwy, brzucha, pleców oraz lewej ręki. Ból utrudnia choremu oddychanie. Zauważyć można także gwałtowne przyspieszenie akcji serca – tachykardię, wahania ciśnienia krwi, a także osłabienie i zawroty głowy. Podobnie jak w przypadku zapaści serca zauważyć można nadmierną potliwość. Podejrzenie zawału należy koniecznie skonsultować ze specjalistą.

Podczas zapaści ból w klatce piersiowej zazwyczaj nie występuje — dominują objawy związane z niedokrwieniem mózgu i spadkiem ciśnienia. Natomiast zawał manifestuje się przede wszystkim przez ucisk i pieczenie w okolicy mostka, które nie ustępują po zmianie pozycji. W razie wątpliwości, czy mamy do czynienia z zapaścią czy z zawałem, warto wiedzieć, że badanie EKG wykrywa zmiany charakterystyczne dla zawału, co pozwala szybko postawić trafną diagnozę i wdrożyć odpowiednie leczenie.