Puchnięcie nóg – przyczyny, przeciwdziałanie. Dlaczego puchną nogi?
Stopy nie mieszczą się w butach, a wokół kostek pojawiają się obrzęki… Jakie mogą być przyczyny puchnięcia nóg? Dlaczego dochodzi do gromadzenia się płynów w tkankach kończyn dolnych i czy można temu skutecznie zaradzić? Sprawdź, co robić w takiej sytuacji i jak poradzić sobie z obrzękami nóg.
Obrzęki nóg – objawy
Objawy obrzęków nóg zależą od stopnia zaawansowania niewydolności żylnej oraz przyczyny leżącej u ich podstaw. Opuchlizna najczęściej koncentruje się w okolicy kostek i może nasilać się po długim unieruchomieniu – zarówno podczas przedłużonej podróży, jak i przy wielogodzinnej pracy w pozycji siedzącej. Charakterystycznym sygnałem jest także ucisk pozostawiający wgłębienie w skórze, które powoli wraca do normy.
Często, oprócz widocznej opuchlizny, możemy zauważyć pajączki na nogach – drobne rozszerzone naczynia krwionośne przebijające przez skórę. Dodatkowo puchnięciu nóg towarzyszą bolesne skurcze mięśni łydek, uczucie ciężkich nóg czy RLS – zespół niespokojnych nóg objawiający się niepokojem ruchowym kończyn dolnych, szczególnie wieczorem i w nocy. Niekiedy skóra w miejscu obrzęku staje się napięta, błyszcząca i wrażliwa na dotyk.
Przyczyny puchnięcia nóg
Przewlekła niewydolność żylna i żylaki
Najczęstszą przyczyną obrzęków kończyn dolnych jest przewlekła niewydolność żylna, potocznie nazywana żylakami. Niewydolność żylna powstaje na skutek cofania się krwi w żyłach, ich zwężenia lub niedrożności, co prowadzi do zastoju limfy i przesięku płynów do tkanek. Często żylakami jesteśmy obciążeni genetycznie – jeśli w rodzinie występowały problemy z krążeniem żylnym, ryzyko ich pojawienia się u kolejnych pokoleń znacząco wzrasta.
Wpływ na rozwój żylaków mają także otyłość, wysoki wzrost, praca w pozycji siedzącej lub stojącej, a także ciąża. W każdej kolejnej ciąży ryzyko rozwoju żylaków jest coraz większe ze względu na rosnące obciążenie układu krążenia i zmiany hormonalne.
Problemy z tarczycą
Inną przyczyną puchnięcia nóg są problemy z tarczycą, zwłaszcza jej niedoczynność. Jednak przy niedoczynności tarczycy puchną nie tylko nogi, ale także twarz, ręce i szyja. Obrzęki mają charakter śluzowaty – skóra jest zimna, sucha i elastyczna, a ucisk nie pozostawia trwałego wgłębienia. Poza tym możemy wtedy odczuwać marznięcie kończyn, nagły wzrost wagi, spowolnienie metabolizmu oraz przewlekłe zmęczenie. W takim przypadku należy jak najszybciej udać się do lekarza w celu oznaczenia poziomu hormonów tarczycy (TSH, fT3, fT4).
Zatrzymanie wody w organizmie
Z kolei opuchlizna kostek często jest objawem zatrzymania wody w organizmie. Może ono wystąpić, gdy w naszej diecie jest za dużo soli, a za mało potasu. Niedobór potasu często można zauważyć u osób stosujących restrykcyjne diety odchudzające, u których ubytek elektrolitów nie jest odpowiednio uzupełniany. Poza tym zatrzymanie wody w organizmie mogą powodować także tabletki antykoncepcyjne, wahania hormonalne w cyklu menstruacyjnym oraz niektóre schorzenia nerek utrudniające wydalanie nadmiaru płynów.
Niska aktywność fizyczna i nadwaga
Obrzęki pojawiające się w okolicy łydek mogą być spowodowane zbyt małą aktywnością fizyczną i nadwagą. Brak ruchu osłabia pompę mięśniową łydek, która w warunkach fizjologicznych wspomaga powrót krwi żylnej do serca. W efekcie krew zalega w kończynach dolnych, powodując narastające obrzęki i uczucie ciężkości.
Reakcja na leki
Czasami opuchnięte nogi mogą być także reakcją na niektóre leki. Szczególnie dotyczy to leków przeciwdepresyjnych (zwłaszcza z grupy SSRI), niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz leków na nadciśnienie – w tej grupie przede wszystkim antagonistów wapnia (amlodypina, nifedypina) oraz blokerów receptora angiotensyny. Obrzęki polekowe zwykle ustępują po odstawieniu preparatu lub zmianie dawkowania pod kontrolą lekarza.
Jak przeciwdziałać występowaniu obrzęków nóg?
Zmiana nawyków w ciągu dnia
Przede wszystkim powinniśmy unikać długotrwałego stania czy siedzenia w bezruchu. Nawet jeśli stoimy w kolejce, powinniśmy przestępować z nogi na nogę lub zrobić kilka drobnych kroków w miejscu. Regularne zmiany pozycji ciała poprawiają krążenie i zapobiegają zastojom. Zadbajmy także o to, aby przynajmniej kilka minut w ciągu dnia poleżeć z nogami lekko uniesionymi ku górze – można podłożyć pod nie poduszkę lub oprzeć je o ścianę pod kątem około 45 stopni.
Dobór odpowiedniego obuwia i odzieży
Osoby zmagające się z częstym puchnięciem nóg powinny wybierać wygodne, płaskie obuwie z dobrze wyprofilowaną wkładką oraz bieliznę i spodnie, które nie uciskają brzucha ani pachwin. Ucisk w tych okolicach utrudnia odpływ limfy i nasila obrzęki kończyn dolnych. Warto zrezygnować z obcisłych pasków, ciasnych rajstop oraz wysokich obcasów, które dodatkowo obciążają układ żylny.
Utrzymanie prawidłowej masy ciała i aktywność fizyczna
Należy także pamiętać o zachowaniu prawidłowej masy ciała i regularnej aktywności fizycznej. Szczególnie zalecane są ćwiczenia wzmacniające mięśnie łydek – spacery, nordic walking, pływanie czy jazda na rowerze. Aktywność fizyczna poprawia przepływ krwi, wspiera pompę mięśniowo-żylną i redukuje ryzyko powstawania zakrzepów.
Leczenie uciskowe
Jeśli mimo zmiany stylu życia opuchlizna nadal nie ustąpi, należy niezwłocznie udać się do lekarza. Warto także pamiętać o leczeniu uciskowym, które skutecznie spowalnia rozwój żylaków i zmniejsza obrzęki. Są to wszelkiego rodzaju opaski uciskowe, pończochy uciskowe dobrane według właściwej klasy kompresji, a także masaż pneumatyczny wykonywany specjalistycznymi urządzeniami. Pończochy uciskowe należy zakładać rano przed wstaniem z łóżka, gdy obrzęk jest najmniejszy, i nosić przez cały dzień.
